ISPARTA
GENEL BÄ°LGÄ°LER
Yüzölçümü: 8.933 km²
Nüfus: 434.771 (1990)
Ä°l Trafik No: 32
Ege, Akdeniz ve İç Anadolu Bölgelerinin kesiştiği Göller Bölgesi denilen noktada yer alan Isparta ili, Eğirdir, Kovada ve Gölcük gölleri, Kovada ve Kızıldağı Milli Parkları ile zengin bir fauna ve floraya sahiptir.
İnanç Turizminin merkezi Yalvaç ilçesi Anadolunun kültür zenginliğini tüm ihtişamı ile yansıtmaktadır.
Kayak Merkezinin yeraldığı Davraz Dağı, doğa yürüyüşü ve nehir sporlarına elverişli kanyonlar, mağaralar ve dağları ile pek çok doğa sporlarının yapıldığı merkezdir.
Isparta’nın turizm kapısı EÄŸirdir, alternatif turizm cennetidir. DaÄŸcılık, trekking, rüzgarsörfü, yamaç paraşütü, kampçılık turizm çeÅŸitlerinden birkaçıdır.
İLÇELER:
Isparta ilinin ilçeleri; Aksu, Atabey, EÄŸirdir, Gelendost, Gönen, Keçiborlu, Senirkent, Sütçüler, ÅžarkikaraaÄŸaç, Uluborlu,Yalvaç ve YeniÅŸarbademli’dir.
Aksu: Yaklaşık 1200 metre rakımında bulunan Aksu Ä°lçesi, eski adı olan Anamas’ı, ilçe coÄŸrafyasına hakim 2388 m yüksekliÄŸindeki Anamas Dağından almaktadır.
Aksu ilçesinin yeraldığı yörede yapılan kazılarda, ilk çaÄŸlardan beri iskana açık olduÄŸu görülmektedir. Yörede, Helenistik çaÄŸa ait M.Ö.2. ve 1. Yüzyıldan kalma sikkelere rastlanmaktadır. Yapılan araÅŸtırmalardan, Aksu Vadisi ve Anamas yaylaları arasındaki ulaşım zorluklarına raÄŸmen, civarındaki bazı köylerde 16. yüzyıldan beri Pazar kurulmakta olduÄŸu ve bu yörede yoÄŸun bir Yörük nüfusun yaÅŸadığı anlaşılmaktadır. Cumhuriyet döneminde, EÄŸirdir’e baÄŸlı bir bucak olarak Yenice adı altında idari konumunu sürdüren Aksu, 26.8.1988 tarihinde ilçe statüsüne kavuÅŸmuÅŸtur.
Aksu ilçesi sınırları içindeki en önemli tarihi kalıntılar: Timbriada, Tynada, Eurymendon Kutsal Alanı ve Roma Köprüsü dür. Yörede turistik önemi olan Sorgon ve Zindan Mağaraları ile Sorgun yaylası Aksu İlçe sınırları içinde bulunmaktadır.
Atabey: Atabey İlçesi kuzeyden Senirkent ve Uluborlu, Batıdan Gönen, güneyden merkez ilçe Isparta, doğudan da Eğirdir ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin kuzeyini ve batısını Barla Dağı ve uzantıları bulunmaktadır.
Selçuklular döneminde bilinçli bir ÅŸekilde kervansaray ağıyla donatılan Konya-Antalya güzergahındaki yerleÅŸmelerinden birisi olan (Atabey) önem verildiÄŸi, ErtokuÅŸ tarafından burada 1224 yılında inÅŸa ettirilen medreseden anlaşılmaktadır. 13. yy. başında tamamen TürkleÅŸen bölgede, önemli bir yerleÅŸim merkezi olarak beliren Atabay’ deki medrese Osmanlı devleti eÄŸitim sistemi içinde de fonksiyonunu devam ettirmiÅŸtir. Atabey’ in 1478,1501, ve 1568 tarihlerindeki kayıtlara göre, EÄŸirdir ‘e baÄŸlı bir nahiye olduÄŸu yazılıdır.
Ä°lçe sınırları içinde bulunan baÅŸlıca tarihi ve kültürel varlıklar, Harmanören (Göndürle) de meydana çıkartılan 41 Küp Mezarlar, Sidera Bayat Harabeleri, ErtokuÅŸ Medresesi, Sinan Camiidir. (18) Atabey ilçesine baÄŸlı olarak, Ä°slamköy Kasabası yanında 4 adette köy yerleÅŸimi bulunmaktadır. Atabey ilçe merkezi Isparta’ya 23 km uzaklıkta olup, çoÄŸunluÄŸu çift yol olmak üzere asfalt yol ile baÄŸlıdır.
Gelendost: Gelendost ilçesi, Isparta il merkezinin kuzeyinde, EÄŸirdir Gölünün 10 km içerisinde kurulmuÅŸtur. Gelendos ilçesi, ilk çaÄŸlardan beri, Pisidya Ãœlkesi adı verilen Göller Bölgesinin en eski kültür merkezlerinden birisidir. M.Ö. 3500 yıllarında “Mirya veya Miryo” adı ile Hititlerin bir kolu olan Anamurla Miryalılar tarafından kurulmuÅŸtur. M.Ö. 547 yıllarında bu topraklar Pisidyalıları yenen Pers’ lerin egemenliÄŸine geçmiÅŸtir. 17 Eylül 1176 yılında yapılan ve bir kısmı da Gelendost Ovasında geçen Miryakefalon Savaşını Türklerin kazanması ile Selçuklu topraklarına katılmıştır. Gelendost daha sonra HamidoÄŸulları BeyliÄŸinin egemenliÄŸi altına girmiÅŸtir.
Gelendost, tarihi boyunca Ablada, Sabinae, Myrion, Miryona, Miryo, Myriokafalon, Gelende-Abad, Gelendoz adları ile anılmıştır. 16. yüzyılda AfÅŸar nahiyesine baÄŸlı olan Gelendost, Cumhuriyet döneminde 1930 yılında AfÅŸar’ın yerine nahiye olmuÅŸtur. Daha sonrada 6.3.1954 tarih ve 6324 sayılı kanun ile de ilçe olmuÅŸtur. Gelendost, Isparta-Konya karayolu üzerindedir. Isparta’ya 80 km uzaklıktadır. Ä°lçenin tüm kasaba ve köyleri ile ulaşım olanakları her mevsim vardır. Ä°lçede halk ağırlıklı olarak tarımla uÄŸraÅŸmaktadır. Elmacılık en önemli uÄŸraÅŸ koludur.
Gelendos ilçe merkezinde bulunan tarihi iki cami ile Yeşilköy sınırları içinde bulunan Ertokuş Kervansarayı ilçenin en önemli kültür yapılarıdır.
Gönen: Isparta Ä°l Merkezine 24 km uzaklıklığında, Isparta-Burdur karayoluna 5 km uzaklığındaki Gönen’in tarihi M.Ö. 3-4 yüzyıla kadar dayanır. Tarih boyunca Kaue, Kawaena, Colonia, julia, Augusta, Pia, Fida, Comama, Yuztinianopolis, Gonana, Konana, Könan ve Gönen adları ile anılmıştır. Roma Ä°mparatorluÄŸu Augustos’ un Pisidia adı verilen bölgede kurulduÄŸu dört ÅŸehirden birisidir. AraÅŸtırmalara göre yörede ilk yerleÅŸim birimi Yuvaca, ÅŸimdiki yayla adıyla bilinen yerdir. Buraya ilk gelenler Yüreçi göçerleridir.
Ä°lçe zamanla Selçukluların ve daha sonra da HamitoÄŸulları BeyliÄŸi’nin egemenliÄŸi altında bulunmuÅŸtur. HamitoÄŸlu Hüseyin Bey, topraklarının büyük bir bölümünü Osmanlı Sultanı I. Murat ‘a satmıştır . 30 Aralık 1992 tarihinde yapılan düzenleme sonucunda, Ä°ÄŸdecik. Gölbaşı, Koçtepe ve Senirce köyleri Isparta Ä°l merkezine, Güneykent Kasabası, Gümüşgün Köyü Keçiborlu ilçesine baÄŸlanmıştır. Gönen ilçesine baÄŸlı yerleÅŸim birimi olarak yalnız Kızılcık Köyü kalmıştır.
Keçiborlu: Isparta il merkezine 40 km uzaklığındaki Keçiborlu ilçe merkezinin tarihi geliÅŸimi Isparta ilçe merkezi ile benzerlik göstermektedir. Keçiborlu tarih boyunca, Eudoxiopolis, Keçik-Borlu, Kiçi-Borlu isimleriyle anılmıştır. Keçiborlu, Hitit, Ä°yon, Lidya, Pers, Helen, Roma, Bizans devirlerini yaÅŸadıktan sonra 1204 yılında Sultan Kılıç Arslan tarafından Anadolu Selçuklu Devletinin egemenliÄŸine girmiÅŸtir. Daha sonra HamitoÄŸulları BeyliÄŸinde Uluborlu ve Gönen’e baÄŸlı bir kasaba olarak varlığını sürdürmüştür.
Günümüzdeki Keçiborlu ilçesinde korunmakta olan Keçiborlu Höyüğü, Kılıç Höyüğü, Kılıç Fari Harabeleri, Fadıllı Harabeleri, Güneykent şehir kalıntıları, Sinanbey Camii, Senir Hacı Osman Camii, Gümüşgün Sinan Dede Türbesi eski çağlardan kalan eserler ve yerler olarak görülmektedir.
İlçenin başlıca mesire ve yayla turizmi yerleri : Söğüt Dağı Yaylası, Fadıllı Yaylası, Koru Yaylası, Taşoluk Yaylası, Güneydere Uzundere Piknik Yeri ve göleti, Keçiborlu Göleti, Boyralı Sini Yaylası, Aydoğmuş Akdağ Yaylası, Senir, Tepecik ve Ardıçlı Köyleri Burdur Gölü Kenarı Plaj sahasıdır.
Keçiborlu adının, bölgenin küçük tepeciklerinden oluÅŸmasına izafeten Kiçi (Küçük) Bor (TaÅŸ) kelimelerinden oluÅŸtuÄŸu Kiçiborlu ‘dan bozulduÄŸu sanılmaktadır.
Senirkent: Isparta Ä°l Merkezine 76 km uzaklığında, EÄŸirdir Gölü’ nün Hoyran Gölü adı verilen kuzey kısmının batısında bir vadide yer alan ilçe, daÄŸ eteÄŸindeki meyilli düzlük bir arazide kurulmuÅŸtur. Zira “Senir” daÄŸ eteÄŸindeki meyilli düzlük anlamına gelmektedir.
Senirkent’in bulunduÄŸu bölgenin, tarihin çok eski devirlerinden beri yerleÅŸim merkezi olduÄŸu, buluntulardan ve yapılan araÅŸtırmalardan anlaşılmaktadır. Ancak su kanalı, kervansaray, kale gibi ayakta kalmış tarihi yapılara rastlamaktadır. 1370 yılında kurulmuÅŸ olan Senirkent 1807de Uluborlu’ya baÄŸlı nahiye statüsüne getirilmiÅŸ ve belediye teÅŸkilatı kurulmuÅŸtur. Ä°lçedeki baÅŸlıca kültür varlıkları: Tymandos Antik Kent, Yassıören Höyük, Garip Höyük, Tohumkesen Höyük, Aralık Höyük Gençali Höyük, Veli Baba Türbesidir.
Sütçüler: Isparta’nın güneyinde yer alan Sütçüler ilçesinin kuruluÅŸunun M.Ö. 200 yıllarına kadar dayandığı bilinmektedir. Bu gün Adada olarak adlandırılan antik kent, Pisidya bölgesinde; Pisidya ile Pamfilya bölgeleri arasında yer almaktadır. 1330 yıllarında HamitoÄŸulları beyliÄŸi EÄŸirdir’ de kurulana kadar Sütçüler Selçuklular ‘ın elinde kalmıştır .
Osmanlılar zamanında bir süre Kara Bavlu olarak anılmıştır. Zamanla Bavlu ÅŸekline dönüşen isim, Cumhuriyet döneminde 1926 yılına kadar sürmüş, bu tarihte yerleÅŸime daÄŸ-daÄŸlık anlamına gelen Cebel ismi verilmiÅŸtir. 1938 yılında belde halkının büyük ÅŸehirlerde sütçülük yapmaları üzerine isimi Sütçüler olarak deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ve EÄŸirdir ‘e baÄŸlı bir nahiye iken ilçe statüsü verilmiÅŸtir.
İlçenin belli başlı kültür varlıkları arasında, ilçenin tarihi gelişimini simgeleyen kalıntılarından Adada antik kenti gelir. Antik kent ilçe merkezine 12, Sağrak köyüne 2 kilometre uzaklıktadır. Diğer kültürel varlıkları ise, Sığırlık Harabeleri, Taşkapı Harabeleri, Zorzila Kalıntıları, Sefer Ağa Camii, Çandır Köprüsüdür.
Uluborlu: Uluborlu, tarih öncesi devirlerden beri çeÅŸitli medeniyetlerin hüküm sürdüğü yörede yer almaktadır. Uluborlu’nun 4000 yıl öncesi Hititler tarafından kurulduÄŸu bilinmektedir. Bu döneme ait kalıntılara yörede hala rastlanmaktadır. Uluborlu, Türklerin fethi öncesinde Apolonia, Sozopolis, Mardion, Mardiyon, Mardiaion adlarıylada anılmıştır. 1070 yılında Türklerin egemenliÄŸine girmiÅŸtir. Bu devirden sonra Uluborlu, Borgulu, Burgulu, UluÄŸborlu isimleri de almıştır.
Uluborlu’da yaklaşık 17 türde kiraz yetiÅŸtirilmektedir. Uluborlu kirazı Avrupa ülkelerinde çok tutulmaktadır. Ãœrünün büyük bir kısmı ihraç edilmektedir. Ä°lçede Temmuz ayının ilk haftasında 2 gün süreli Altın Kiraz ve YaÄŸlı Pehlivan GüreÅŸ Åženlikleri düzenlenmektedir.
YeniÅŸarbademli: YeniÅŸarbademli, BeyÅŸehir Gölünün batısında, Toros DaÄŸlarının kuzey uzantısı olan Anamas DaÄŸları ile bütünleÅŸir. Ä°lçe doÄŸusunda, BeyÅŸehir, batısında Aksu ve kuzeyinde ÅžarkikaraaÄŸaç ilçeleri ile çevrilidir. Ä°lçenin rakımı 1150 metredir. Ä°lçe sınırları içerisinde bulunan Dedegöl Dağı (2892 m) ile Isparta’nın en yüksek dağıdır. YeniÅŸar tarih boyunca pek çok uygarlığa sahne olmuÅŸtur. Yapılan araÅŸtırmaya göre, M.Ö. 4000 yıllarında Etiler , M.Ö. 1500 yıllarında Frikyalılar, M.Ö. 800 yıllarında Ä°yonlar, M.Ö. 600 yıllarında Lidyalılar, M.Ö. 446 yıllarında Persler, M.Ö. 190 yıllarında Romalılar, M:S. 395 yıllarında da Bizanslar yörede uygarlık kurmuÅŸlardır.
1071 Malazgirt Zaferinden sonra 1142 yıllarında Selçuklu topraklarına katılabilmiştir. 1810 yılında Konya Vilayetine bağlı bir kaza olmuştur. Selçuklulara ait Kubad-ı Abad Sarayı kalıntıları da ilçe hudutları içinde yer almaktadır.
YeniÅŸarbademli, ÅžarkikaraaÄŸaç üzerinden asfalt yol ile Isparta il merkezine 177 km uzaklıktadır. YeniÅŸarbademli’ nin , baÅŸlıca gelir kaynağı, tarım, hayvancılık, orman işçiliÄŸi ve balıkçılıktır.
NASIL GÄ°DÄ°LÄ°R
Karayolu: İlin diğer illerle karayolu bağlantıları Afyonkarahisar, Konya, Antalya üzerinden olmaktadır.
Otogar Tel: (+90-246) 227 20 70
Isparta Petrol Turizm
Tel: (+90-246) 227 77 01
Düzenli olarak Ä°stanbul, Ankara Antalya, Bursa ve Gaziantep Ä°zmir ve Edirne’ye seferleri vardır.
Isparta Gürman Turizm
Tel:(+90-246) 227 34 34
Düzenli olarak Ä°stanbul, Ankara Antalya,Bursa ve Ä°zmir’e seferleri vardır.
Demiryolu: Ä°zmir-Aydın demiryolunun bir uzantısı olan Isparta demiryolunda tarifeye baÄŸlı olarak Pamukkale Ekspresi, Göller Ekspresi, Posta Treni, Mototren çalışmaktadır.Her gün Ä°stanbul’a 18:50 de Ä°zmir’e ise 22:50 tren seferi yapılmaktadır.
Ä°stasyon Tel: (+90-246) 232 41 35 - 218 13 01
Havalimanı: Havaalanı Isparta’ya 28 km. uzaklıkta olup Keçiborlu ilçesi sınırlarındadır. Her türlü uçağın inip kalkabileceÄŸi Isparta Süleyman Demirel Havalimanı’ndan Isparta’dan Ä°stanbul’a, Ä°stanbul’dan Isparta’ya uçak seferleri yapılmaktadır. Seferler; Ä°stanbul dan Isparta’ya Cumartesi ve PerÅŸembe günleri; Isparta-Ä°stanbul 19-20.30 Ä°stanbul-Isparta 17.25-18.30 dur.
Hava Limanı Tel: (+90-246) 559 20 0 - 559 20 13
Rent a Car:
S&S Rent a Car: Hükümet civarı , Ulu Camii karşısı Isparta
Tel :246-2322724
Orient Rent a Car: Halı Sarayı, Garanti Bankası Yanı No:31-32 Isparta
Tel :246- 2323576
Faks : 246- 2329367
Mırıkoğlu Rent a Car: Aksu Caddesi Buket Apt. No.93/B Isparta
Tel& Faks :246-2121190
GEZÄ°LECEK YERLER
MÜZELER VE ÖRENYERLERİ
Müzeler
Isparta Müzesi
Adres: Kenan Evren Cad. No: 107 - Isparta
Tel: (+90-246) 223 94 03
Yalvaç Müzesi
Adres: Hükümet Cad. Yalvaç - Isparta
Tel: (+90-246) 441 50 59
Faks: (+90-246) 443 49 37
Örenyerleri
Men Kutsal Alanı - Yalvaç
Antiocheia - Yalvaç: Antiocheia; Isparta iline bağlı Yalvaç ilçesinin yaklaşık 1 Km. kuzeyinde ve Sultan dağlarının güney yamaçları boyunca uzanan verimli bir arazide kurulmuş, Pisidia bölgesinin başkentidir.
Limenia Adası - Artemis Tapınağı: Yalvaç İlçesine 25 km. uzaklıkta Gaziri mevkiinde Hoyran Gölü içerisinde Limenia adası bulunmaktadır. Göl kenarına kadar bir asfalt yolla ulaşılmaktadır. Adanın etrafı surlarla çevrilidir ve içerisinde artemis adına inşa edilmiş bir tapınak ile diğer yapı kalıntıları bulunmaktadır. Adanın ilk çağlardan beri iskân gördüğü ve tapınma için önemli bir merkez olduğu anlaşılmaktadır.
Seleukeia Sidera (Bayat) Antik Kenti - - Atabey / Bayat: Atabey ‘in 7 km. güneyinde Bayat Köyündedir. Kentin kuruluÅŸ tarihi kesin olarak bilinmemektedir Ancak isminden Seleukoslardan biri tarafından kurulduÄŸu anlaşılmaktadır. Antik ÅŸehirde yapılan kazılarda Hatıllı Güney Teras, Akropolis doÄŸu kapısı, DoÄŸu Yamacı Kapısı, Merdiven- Tünel- Kuyu sistemi, Podyumlu Yapı, Tiyatro ve Nekropol (Mezarlık alanı) ortaya çıkarılmıştır.
Timbria Antik Kolonisi: Antik yazarlardan Strabon (M.Ö.570) da Pisidia şehri olarak geçer. Yılanlı ovası, Akçaşar Köyü yakınlarındaki bir tepe üzerinde kurulmuştur. Eurymedon (Köprüçay) nehri yakınındadır. Antik kentte bugün bazı bina temelleri görülebilir. Şehir Helenistik dönemden M. S. 238 yılına kadar sikke basmıştır.
Prostanna Antik Kenti - EÄŸirdir / Sevirebey: Pisidia ÅŸehirlerinden bir tanesidir. EÄŸirdir sivrisinin arkatarafından Camii Yayla üzerindedir. Åžehrin kesin yeri L. Robert tarafından Bedre Köyünün yukarısındaki Yazılıkaya’ da bulunan bir sınır yazıtı ile tespit edilmiÅŸtir. Bu yazılı Prostanna ile Parlais il sınır yazıtı idi. Antik kentte sınır duvarları ve bazı bina temelleri vardır. Åžehrin Akropolis 200 metre yükseklikte kurulmuÅŸtur. Sur duvarları içerisinde dikdörtgen ÅŸeklinde bir bina vardır. Bu bina bir tapınaktır. DiÄŸer üç bina ise halka ait binalardır. Bizans dönemine ait hiçbir kalıntı yoktur. M.Ö. 1. yy’dan itibaren sikke basmaya baÅŸlamıştır.
Parlais Antik Kenti: Roma kolonisi olarak kurulmuÅŸtur. DiÄŸer koloni ÅŸehirlerinin en küçüğüdür. Bu günkü Barla dadır. Görünürde herhangi bir kalıntısı yoktur. M.Ö. 1.yy’dan itibaren sikke basmaya baÅŸlamıştır. M.Ö. 25 yılında Galatya eyaletine dahil edilen ÅŸehrin adı “Colonia Julia Augusta Parlais” tir.
Fari (Binda ) Harabeleri - Keçiborlu / Fori: Kılıç Kasabasının kuzeyinde bulunan ÅŸehir bugün toprak altındadır. Bu araÅŸtırmacılar Baris’ in burada bulunduÄŸunu ileri sürmektedirler. Toprak üzerinde herhangi bir kalıntı yoktur. Åžehrin mimarisine ait olduÄŸu sanılan bazı taÅŸ bloklar kasabanın çeÅŸitli yerlerinde bulunmaktadır.
Tymandos (Yassıören ) Antik Kenti: Yassıören Kasabasında bulunan bir antik kenttir. Kalıntıları günümüze kadar ulaşmayan antik kente ait bazı mimari bloklara Senirkent ilçe merkezinde ve Yassıören Kasabasında rastlanmaktadır
Adada Antik Kenti - Sütçüler / SaÄŸrak: Sütçüler Ä°lçesine 12 km. Sığırlık Köyüne 2 km.’dir. Helenistik dönemin en parlak yıllarını yaÅŸamıştır. Büyük Ä°skender’in Güney Anadolu’yu almasından sonra sırasıyla Seleukoslar, Bergama Krallığı, Roma Ä°mparatorluÄŸu ve oradan da Bizans Ä°mparatorluÄŸunun egemenliÄŸine girmiÅŸtir. Prof.Dr. William R.Ramsay kentin para darpedilen bir merkez ve dini yönden bir piskoposluk olduÄŸunu belirtmiÅŸtir. Adada’ nın bastırdığı paraların bir yüzünde boÄŸa başı (Bukranion) diÄŸer yüzünde geometrik merkezli üç baÅŸak (trikles) kabartması bulunmaktadır. Bu kabartma güç simgesidir. Aynı kabartmanın iÅŸlendiÄŸi bir taÅŸ Batık kentte bulunmaktadır. Kentin bağımsızlığı Romalılar kaldırıldıktan sonra Adada’ nın bastırdığı paraların bir yüzüne o dönemin imparatorluÄŸunun başı, diÄŸer yüzüne ise Zeus, Athena ya da aslan postu sarınmış Herakles başı kabartmaları görülür. Bugün antik kentte görülen kalıntılar ÅŸunlardır. Kent alanının geometrik ekseninde yer almış, büyük taÅŸlarla döşeli ilk çaÄŸ Ana Caddesi, küçük tapınak kalıntıları ki bu tapınaklar rektangonal (dikdörtgen prizma biçimi) çok düzgün kesilmiÅŸ, kimine süs çıkıntısı bırakılmış taÅŸlarla yapılmış Agora ve onu çevreleyen yapılar kompleksi Bouleuterion (kent yöneticileri toplanma yeri), kentin su düzenine ait parçalar, Nekropolis, mausoleiom (ev görünüşünde anıtsal mezar) bulunmaktadır.
Tol Harabeleri: Yenişarbademli ilçesi ovasında , Konya il sınırları içerisinde Gölkaya köyünde yer alır. Beyşehir Gölü kenarındadır.
Apollonia Mordion Antik Kenti - - Uluborlu / Merkez : M.Ö.3.yy.’da kurulmuÅŸtur. Stabon’da Frigya ÅŸehri, Plolemaios’ta Pisidia ÅŸehri olarak geçer. Apollonia Seleukoslar tarafından kurulan bir Seleukos kolonisidir. Åžehir M.S 260-268 devrine kadar sikke basmıştır. Åžehir geç roma ve Bizans döneminde önemini korumuÅŸtur. Res Gestea’nin Gerekçe Fragmanı bu ÅŸehirde bulunmuÅŸtur. 381′deki kilise kayıtlarına göre adı Sozopolis olarak geçer. Åžehir kalıntıları eski kasaba mevkiinde Akropol ve orada bazı bina temelleri ve mimarî bloklar karşımıza çıkar.
Asar Harabeleri - Sütçüler / Kesme
Caralis - YeniÅŸarbademli
Conana - Gönen
Kapıkaya - Isparta / Güneyce
Tynada - Aksu / Terziler
Sülüklü Göl Harabe - Sütçüler Çandır
Kiliseler
Aziz Paul Kilisesi, Aya Payana Kilisesi, Ayastefanos Kilisesi ve Aya Yorgi Kilisesi önemli kiliseleridir.
Kervansaraylar
ErtokuÅŸ Kervansarayı: YeÅŸilköy sınırları içerisinde, EÄŸirdir Gölü kenarındadır. Kudret Hanı veya Gelendost Hanı olarak da bilinir. Avlu ve kapalı mekandan oluÅŸmuÅŸtur. 21×54 m. ölçülerindedir. Dış duvarları kale duvarı gibidir. Kapalı mekan üzeri tonozla örtülüdür. Avlunun yan kemerlerinde odalar vardır. Kapalı mekana giriÅŸ kapısının üzerinde kitabe vardır. Kitabeye göre kervansaray 1223 yılında Mübarüziddin ErtokuÅŸ tarafından yaptırılmıştır.
Eğirdir Kervansarayı: Eğirdir ilçesi yeni mahallede bulunan kervansaray Konya- Antalya yolu üzerindedir. Avlu ve kapalı mekan olmak üzere iki kesimden meydana gelmiştir. Kervansaray 1237 yılında yapılmıştır, bugün avluda birkaç yolcu odasının temel izleri kalmıştır.
Korunan Alanlar
Isparta Kızıldağ Milli Parkı
Isparta Kovada Gölü Milli Parkı
Yazılı Kanyon Tabiat Parkı
Gölcük Tabiat Parkı
Kasnak Meşesi Ormanı Tabiatı Koruma Alanı
Isparta Tabiat Anıtları
MaÄŸaralar
Zindan Mağarası
Yeri: Isparta, Aksu İlçesi
Aksu İlçesinin 2 km. kuzeydoğusunda Aksu Çayı Vadisindedir. Çay kıyısını takip eden ve daha yukarıdaki yaylalara giden yol Zindan Mağarasının önünden geçer. Otobüs dahil her türlü araçla bu yoldan Zindan Mağarasına ulaşılabilir.
Özellikleri: Zindan MaÄŸarası’nın bulunduÄŸu Göller Bölgesi Yöresi yurdumuzun en yoÄŸun karstlaÅŸmış alanlarından birisidir. Toplam UzunluÄŸu 760 m. olan maÄŸara yatay ve yarı aktif bir maÄŸaradır. Romalılardan bu yana bilinen ve kullanılan bir maÄŸaradır.
İnönü Mağarası
Yeri: Isparta, Eğirdir İlçesi
Sarıidris Köyünün 1.5 km. güneyinde yükselen Ä°nönü Tepe’nin kuzey yamacındadır. Köyden maÄŸaraya traktörle ulaşılabilir.
Özellikleri: 227 m. toplam uzunlukta yatay ve kuru bir maÄŸaradır. Yağışlı mevsimlerde MaÄŸara’nın bazı kollarında küçük göletler oluÅŸmaktadır. Genellikle kurudur. MaÄŸara içinde ısı 16ºC dir. Hava nemi ise yüzde 82 dir.
İnönü Mağarası, İnönü Tepenin üzerinde takke gibi oturan Jura-Kretase yaşlı kireç taşları içinde değişik yönlü kırıklar boyunca gelişmiştir. Bu kireçtaşlarının altında Triyas yaşlı dolomit ve yer yer marn tabakaları yer alır. Mağara bu karstlaşmayan katmanlar nedeni ile derine doğru gelişememiştir.
İnönü Mağarası girişten itibaren dar galeriler halinde ve yatay bir şekilde gelişmiştir. Sadece giriş kısmında geniş bir salon vardır. Burada kalın bir toprak tabakası ve içinde bol miktarda iskelet parçaları vardır. Bundan da anlaşılıyor ki, mağaranın giriş kısmı ya iskan edilmiş ya da mezar olarak kullanılmıştır. Galerilerin büyük kısmı boş olmasına karşın, bazı kollarda bol miktarda damlataş oluşumları vardır.
Yerli halk tarafından eskiden beri bilinen mağaranın girişe yakın kısımlarda toprağa gömülü olarak çok sayıda iskelet parçaları bulunmuştur. Bu konuda henüz bir araştırma yapılmamıştır.
Kuz Mağarası
Yeri: Isparta, Sütcüler İlçesi
Kuz MaÄŸarası, Kesme Kasabası’nın güneybatısında bulunan Asar Tepenin yakınında, Köprüçay kanyonunun dik yamacında yer alır. Kasabadan traktör veya arazi taşıtıyla 15-20 dakikada kanyonun kenarına kadar varmak mümkündür. Bu yol düzeltildiÄŸinde herhangi bir araçla bu süre çok kısalır. Buna karşılık 700-750 m. derinliÄŸinde olan kanyonun orta seviyelerinde bulunan maÄŸaraya, yürüyerek yarım saatte inilebilmektedir. Bu iniÅŸ çok zor ve tehlikelidir.
Özellikleri: Toplam uzunluğu 224 m., girişe göre en derin noktası 17.5 metredir. Sıcak ve yarı kuru bir havaya sahiptir. Mağaranın dar geçitlerinde ve yan kol bağlantısında belirgin bir rüzgar hareketi vardır.
GeniÅŸliÄŸi 2-16 m, tavan yüksekliÄŸi 1-20 metreler arasında deÄŸiÅŸen maÄŸaranın orta ve son bölümleri, görünümleri son derece güzel her türden damlataÅŸlar (sarkıt, dikit, sütun, duvar ve örtü damlataÅŸları, damlataÅŸ havuzları,…vb.) ile kaplıdır. Ana galerinin son bölümlerinde ise kalın bir kum ve çakıl deposu bulunur. Bu kesimler, maÄŸaranın en derin noktalarıdır. Buna karşılık bu depoların yanından ayrılan yan kolun son noktası, giriÅŸten +10 m. yukarıdadır.
Akarsu yatağından 250-300 m. yukarıda bulunan Kuz, Hidrolojik olarak askıda (vadoz kuşak) kalmış, fosil bir mağaradır. Bu nedenle yağışlı dönemlerde tavandan damlayan veya yan duvarlardan sızan sular dışında bütünüyle kurudur. Bu sular, ana galerinin son bölümünde küçük gölcükler oluşturmaktadır.
Ayıini Mağarası
Yeri: Isparta, Yalvaç İlçesi
Yalvaç’ın yaklaşık 15 km. kuzeydoÄŸusunda bulunan Ayıini MaÄŸarası, Sultan DaÄŸları’nın güney eteklerinde, Nazilli Deresi’nin yukarı bölümünde yer alır. Vadi tabanından 20-30 metre yukarıda bulunan maÄŸaraya hem Yalvaç, hem de Özgüney Kasabası’ndan stabilize iki yolla gidilir.
Özellikleri: 407 m. uzunlukta, yatay olarak gelişmiş, kaynak konumlu fosil bir mağaradır. Soğuk ve yarı nemli bir havaya sahiptir. Mağaranın çatlaklı yapısı ve iki kattan oluşması, içeride belirgin bir hava sirkülasyonuna yol açmıştır.
Ayıini MaÄŸarası’nda belirgin bir hayvan topluluÄŸu gözlenmemiÅŸtir. Ancak seyrek olarak deÄŸiÅŸik bölümlerde yarasalar yaÅŸamaktadır.
Ayıini, hem doğal çevrenin güzelliği, hem de mağarada bulunan ilginç damlataşlar ve sarnıçlar nedeniyle turizm amaçlı kullanıma son derece elverişlidir. Özellikle, mağaranın değişik yerlerinde bulunan bu sarnıçlara, başka mağaralarda rastlamak mümkün değildir. Ayrıca, bazı bölümlerde yer alan korunma duvarları, mağarayı daha da cazip hale getirmektedir.
Pınargözü Mağarası
Yeri: Isparta Yenişarbademli İlçesi
YeniÅŸarbademli’nin 11 km. batısında yer almaktadır.
Özellikleri: Daha önce 6 km.sine kadar girilmiÅŸ olan Pınargözü MaÄŸarası, 1991 yılında ulaşılan 12 km.lik uzunluÄŸu ile Türkiye’nin en uzun maÄŸarasıdır. Daha giriÅŸten itibaren 50 m.deki sifonu ve içindeki uzun sifonları tırmanılması gereken ÅŸelaleler ve travertenler nedeniyle gezilmesi zor bir maÄŸaradır. Halen araÅŸtırılması devam etmektedir.
Kamplar
Gençlik Kampları: Isparta’da gençlerin yararlanabileceÄŸi Orman Bakanlığına ait kamplar mevcuttur.
Isparta Gençlik Kampları
Isparta Orman Kampları
Yaylalar
Aksu ilçe merkezine 10 km. mesafede bulunan Sorgun Yaylası ilin en önemli yaylasıdır. Bol su kaynakları bulunan yayla, yazın yöre halkı tarafından oldukça ilgi görmektedir.
Göller
EÄŸirdir Gölü: Isparta Ä°l hudutları içinde olduÄŸu kadar Göller Bölgesi’nin de en önemli göllerinden birisidir. 517 km2 yüzölçümü ile Türkiye’nin 4. büyük gölüdür. Göl iki kısma ayrılmaktadır. Kuzeyde kalan ve daha küçük olan kısmına Hoyran Gölü, güneyde kalan kısmına EÄŸirdir Gölü denir. Her iki bölüm Hoyran BoÄŸazı ile birbirine baÄŸlanır.
Kovada Gölü ve Milli Parkı: EÄŸirdir Ä°lçesi’nin 30 km. güneyindedir.Bu gölün doÄŸal görünümü çok güzeldir. Çevresi çok zengin bitki örtüsüyle çevrilidir. Yabanî ördekleri ve diÄŸer av hayvanları yaÅŸamaktadır. Bu özelikleri nedeniyle göl ve çevresi Bakanlar Kurulu kararıyla 1970 yılında Milli Park ilân edilmiÅŸtir.
Kuş Gözlem Alanı
Burdur Gölü
Eğirdir Gölü
Beyşehir Gölü
Sportif Etkinlikler
Kayak Merkezi: Isparta’ya 25 km uzaklıktaki Davraz Dağı bölgenin önemli kayak merkezlerindendir.
Hava Sporları: Isparta, Hava sporlarının yapıldığı elverişli alanlara sahiptir.
Yamaç Paraşütü
COÄžRAFYA
Akdeniz Bölgesi Göller Yöresi’nde yer alan Isparta’nın doÄŸusunda Konya, batısında Burdur, güneyinde Antalya ve kuzeyinde Afyon illeri ile çevrilmiÅŸtir.
Ä°lin en yüksek dağı, 2892 m. ile güneydoÄŸuda bulunan Dedegöl Dağı’ dır. DiÄŸer önemli daÄŸları ise; AkdaÄŸ, Topraktepe, Barla Dağı, Sultan DaÄŸları, Güllüce Dağı ve Davraz Dağı’ dır.
Akarsular genellikle göllere dökülmekte olup, sadece Aksu ve Köprü Suyu Antalya hudutları içerisinde Akdeniz’e dökülmektedir. Ä°lin en büyük gölü, yaklaşık 468 km² ile, Türkiye’nin 4′ncü büyük gölü olan EÄŸirdir Gölü’ dür. Bu gölün kuzey kesimine Hoyran Gölü denilmektedir. BeyÅŸehir ile Burdur göllerinin bir bölümü de Isparta hudutları içerisindedir. Kovada-I ve Kovada-II Hidroelektrik Santrallerini çalıştıran Kovada Gölü ile Karatepe üzerinde yer alan ve bir krater gölü olan Gölcük de diÄŸer önemli göllerdendir.
Isparta’nın yazları sıcak ve kurak, kışları soÄŸuk ve yağışlıdır. Çevredeki göllerin iklim üzerinde önemli etkisi vardır. Yağışların büyük bir bölümü kış ve ilkbahar aylarında düşmektedir.
TARİHÇE
Isparta yakın çevresi ile birlikte PÄ°SÄ°DÄ°A yöresinin önemli yerleÅŸim merkezlerinden birisidir. Yöredeki yerleÅŸmenin tarihi paleolitik (EskitaÅŸ) dönemine kadar dayanmaktadır. Pisidia bölgesi M.Ö. 2000′lerde Luvi ve Arzava topluluklarının yerleÅŸim alanı idi. Hititler de zamanında bölgeyi ele geçirmek istemiÅŸler, ancak yüzyıllar boyu uÄŸraÅŸmalarına karşılık Arzava ülkesi üzerinde kesin bir egemenlik kuramamışlardır.
M.Ö. 1200′lerde Balkanlardan gelen “Ege Göç Kavimleri” Arzava ülkesi konfederasyonunun siyasi varlığına son vermiÅŸler, Anadolu’nun siyasi yapısını bütünüyle deÄŸiÅŸtirmiÅŸlerdir. Bu tarihten itibaren M.Ö. 8. yüzyıla kadar Firigler, M.Ö. 690′da Lidyalılar, M.Ö. 546′da Persler yöreye hükmetmiÅŸlerdir. M.Ö. 334′de Büyük Ä°skender’le Hellenistik döneme giren Isparta’da bu döneme ait bir yerleÅŸim merkezi olarak Minassos (Minasın) dikkat çekmektedir. M.Ö. 323′de Büyük Ä°skender’in ölümü üzerine Isparta sırası ile Bergama Krallığı’nın, Seleukos’ların, M.Ö. 190- M.S. 395 Roma Ä°mparatorluÄŸunun, M.S. 395-1204 Bizans Ä°mparatorluÄŸunun egemenliÄŸi altına girmiÅŸtir.
Roma Dönemine ait yerleÅŸim merkezleri Bayat (Selevcia, Sidera)-Atabey, Apollonia-Uluborlu, Antiocheia-Yalvaç, Adada-Sarak-Sütçüler, Neopolis-ÅžarkikaraaÄŸaç, Debenae-Gelendost’dur.
Isparta Bizans döneminde 7. ve 9. yüzyılda yapılan idari taksimata göre bir eyalet olmuÅŸ ve dini merkez niteliÄŸi almıştır. 8. yüzyılda kısa bir süre Abbasi yönetimine giren kentin adı Arap kaynaklarında Sabart olarak geçmektedir. Kent 1204 yılında Selçuklular tarafından feth edilmiÅŸ ve Isparta’da Türk-Ä°slam dönemi baÅŸlamıştır. 1300 yılında HamitoÄŸulları egemenliÄŸine giren kent, 1390 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır. Isparta 1923 yılında Cumhuriyetin ilanı ile birlikte vilayet olmuÅŸtur.
NE YENÄ°R
Isparta’nın ünlü, geleneksel tandır kebabının tadına merkezde çeÅŸitli restoranlarda da bakılabilir. EÄŸirdir her türlü su ürününü lezzetli bir ÅŸekilde hizmete sunan bir ilçemizdir. Burada yapılan Sazan Dolmasının tadına doyum olmaz.
Isparta’dan Yemek Tarifleri
Samsa Tatlısı
Malzemeler:
200 gr milföy hamuru
1/2 su bardağı toz badem
2 yemek kaşığı şeker
1 adet yumurta beyazı
Şurubu için:
3.5 kahve fincanı şeker
2 çay bardağı su
1/2 adet limonun suyu
Hazırlanışı: Bir kapta badem, şeker ve yumurta beyazı karıştırılır. Milföy hamuru 2 mm kalınlığında açılıp, hazırlanan bademli karşım ortasına uzunlamasına yayılır. Hamur rulo şeklinde sarılır. 45 dakika dinlendirilen hamur küçük parçalar halinde kesilir, tepsiye dizilir ve 180 derece fırında 45-50 dakika pişirilir. Diğer tarafta şeker, su ve limon suyu ile şurup hazırlanır. Fırından çıkan sıcak hamurun üzerine şurup dökülür. Soğuduktan sonra servis edilir.
NE ALINIR?
Isparta modern alışveriş merkezlerinin yanında geleneksel ürünlerin bulunabileceği satış merkezlerine de sahiptir. Özellikle gül ürünleri ve el dokuma halıları her mevsim satın alınabilir. Ayrıca Yalvaç ilçesinde geleneksel el sanat ürünleri, deri eşya ve keçe, geleneksel işlevlerin yanısıra turistlik hediyelik eşya olarak da satılmaktadır.
LÄ°NKLER
Isparta ValiliÄŸi http://www.isparta.gov.tr/
Isparta İli Kalkındırma Derneği http://www.isparta.org/
Köy Hizmetleri Isparta İl Müdürlüğü http://khim.isparta.gov.tr/
Isparta Ticaret Borsası http://www.ispartatb.org.tr/
Isparta Ticaret ve Sanayi Odası http://www.itso.org/
Isparta Tarım İl Müdürlüğü http://www.angelfire.com/sk/isparta/
Isparta Eczacı Odası http://www.ispartaeo.org.tr/
Eğirdir Sağlık Ocağı http://www.egirdir.saglik.gov.tr
YAPMADAN DÖNME
Yalvaç Pisidia Antiocheia Antik Ören yerini gezmeden,
Kovada Milli Parkı ve göllerin kıyısında piknik yapıp fotoğraf çekmeden,
Eğirdir ilçesinde göle nazır bir Sazan (çapak) dolması yenmeden,
Isparta’dan gülyağı ve halı almadan,
1-3 Haziran tarihleri arasında yapılan Uluslararası Gül, Halı, Kültür ve Turizm Festivali’ni görmeden,
Davraz Dağında kayak, EÄŸirdir’de yamaç paraşütü, Çandır’da kanyoning yapmadan…
Dönmeyin
Yorum Yapınız
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.
Son yorumlar